કચ્છના ખત્રી સમુદાય દ્વારા સદીઓથી ચાલતી બાટિક કળાની ઐતિહાસિક અને વર્તમાન પરિસ્થિતિની ઝલક.
બાટિકનો ઇતિહાસ અને પ્રક્રિયા
•ભારતમાં બાટિક સૌથી પ્રાચીન કાપડ પ્રિન્ટિંગ પદ્ધતિ છે, જેમાં મીણનો ઉપયોગ થાય છે.•કચ્છમાં મુંદ્રા, ભૂજ અને અંજારમાં બાટિકનું કામ થાય છે; માંડવી બંદર દ્વારા ઇન્ડોનેશિયા નિકાસ થતું હતું.•મુખ્ય પ્રકારો: બ્લોક પ્રિન્ટ, ક્રેક પ્રિન્ટ અને છાટા પ્રિન્ટ.વર્તમાન પડકારો અને ભવિષ્યની યોજના
•આજની યુવા પેઢી સખત મહેનત ટાળી કમ્પ્યુટર/મોબાઇલ કામ પસંદ કરે છે, જેથી બાટિકમાં રસ ઘટ્યો છે.•પહેલા ચોક્કસ સમુદાયો (અહીર, પટેલ) માટે કામ હતું, પણ હવે ફેશનેબલ બજાર માટે ઉત્પાદન થાય છે.•કેમિકલ ડાયનો ઉપયોગ થાય છે; નેચરલ ડાય તરફ સંક્રમણની યોજના છે, અને 50-60% સફળતા મળી છે.Key Takeaways
•ભારતમાં બાટિક સૌથી જૂની કાપડ પ્રિન્ટિંગ પરંપરા છે.•કચ્છના ખત્રી સમુદાય 125-150 વર્ષથી આ કળા સાથે સંકળાયેલો છે.•યુવા પેઢીની અનિચ્છા અને કેમિકલ ડાયનો ઉપયોગ મુખ્ય પડકારો છે; નેચરલ ડાય તરફ પ્રયાસો ચાલુ છે.Conclusion
બાટિક કળા અમર છે, અને કચ્છના ખત્રીઓ તેને જીવંત રાખવા મથે છે.
